Deepfake, dezinformacja i ochrona danych w dobie Al – webinarium dla uczestników programu „Td–Ts”

Czym jest deepfake, jak powstają fałszywe materiały audio i wideo oraz w jaki sposób mogą być one wykorzystywane do manipulacji, dezinformacji i cyberataków- to tematy, które zostały omówione podczas webinarium UODO poświęconemu zjawisku deepfake oraz jego konsekwencjom dla bezpieczeństwa dzieci i młodzieży w środowisku cyfrowym.

Wydarzenie to odbyło się 30 stycznia 2026 roku w ramach XVI edycji programu edukacyjnego „Twoje dane – Twoja sprawa” i skierowane było do przedstawicieli szkół, placówek doskonalenia nauczycieli, a także do rodziców i opiekunów, którzy na co dzień mierzą się z wyzwaniami związanymi z dynamicznym rozwojem nowych technologii oraz ochroną danych osobowych.

Podczas webianarium uczestnicy dowiedzieli się o zagrożeniach związanych z nowymi technologiami, jak zadbać o bezpieczeństwo dzieci w sieci chroniąc ich wizerunek i prywatność. Poznali także sposoby rozpoznawania zmanipulowanych treści. Uczestnicy otrzymali również praktyczne wskazówki dotyczące tego dlaczego warto rozmawiać z dziećmi i młodzieżą o deepfakeach oraz jak reagować na takie zjawiska w środowisku szkolnym.

Swoją wiedzą z uczestnikami na temat zjawiska deepfake i zagrożeń z nim związanych podzielił się Michał Sajdak, ekspert do spraw cyberbezpieczeństwa, publicysta i praktyk z serwisu Sekurak.pl. Portal ten jest poświęcony tematyce bezpieczeństwa informacji w Polsce i to właśnie m.in. za odpowiedzialne podejście do edukacji społecznej i wspierania inicjatyw służących ochronie młodych obywateli w świecie cyfrowym Redakcja Portalu Sekurak.pl otrzymała w tym roku Nagrodę im. Michała Serzyckiego. Szczególnym wyrazem tej misji jest również zaangażowanie portalu Sekurak.pl jako patrona medialnego XVI edycji ogólnopolskiego programu Prezesa UODO „Twoje dane – Twoja sprawa”.

Część I webinarium

W pierwszej części webinarium Michał Sajdak przybliżył uczestnikom zagadnienie deepfakeów z perspektywy cyberbezpieczeństwa. Prelegent wyjaśnił czym jest deepfake audio oraz deepfake wideo, wskazując w jaki sposób sztuczna inteligencja umożliwia tworzenie realistycznych nagrań głosu i obrazu. Omówił metody wykrywania materiałów przygotowanych z wykorzystaniem Al i zwrócił uwagę na sygnały ostrzegawcze mogące świadczyć o manipulacji treścią.

Istotnym elementem wystąpienia było przedstawienie sposobów wykorzystywania deepfakeów do realizacji cyberataków, w tym prób wyłudzeń, podszywania się pod osoby zaufane oraz ataków socjotechnicznych. Prelegent zaprezentował dodatkowo podstawowe metody ochrony przed tego typu zagrożeniami. W swojej prezentacji Michał Sajdak posłużył się licznymi przykładami, które pokazały skalę i realność omawianego zjawiska. Podkreślił jednocześnie, że nastąpił koniec epoki „zobaczyć znaczy uwierzyć”, a krytyczna analiza treści staję się dziś niezbędną umiejętnością.

Zwrócił także uwagę, że rozwój technologii w obszarze sztucznej inteligencji i deepfakeów wyprzedził obowiązujące regulacje prawne, co stanowi poważne wyzwanie i istotny problem zarówno dla instytucji publicznych jak i użytkowników internetu.

Część II webinarium

Drugą część webinarium poprowadziła Natalia Misiuk, Zastępca Dyrektora Departamentu Inicjatyw Edukacyjnych w UODO. Jej wystąpienie koncentrowało się na zagadnieniach prawnych i edukacyjnych związanych z deepfakeami.

Prelegentka omówiła relacje pomiędzy deepfakeami a danymi osobowymi oraz rolę Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w ochronie przed tym zjawiskiem. Ważnym elementem wystąpienia Natalii Misiuk było przypomnienie stanowiska Prezesa UODO, zawartego w wystąpieniu skierowanym do Prokuratora Generalnego, dotyczącego bezprawnego wykorzystania wizerunku małoletniej osoby przy użyciu technologii deepfake, naruszeń prywatności oraz odpowiedzialności za rozpowszechnienie zmanipulowanych treści w internecie.

W trakcie tej części webinarium ekspertka UODO podkreśliła, że deepfake może prowadzić do poważnych naruszeń praw osób fizycznych, w tym prawa do prywatności i dobrego imienia, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i młodzieży. Zwróciła również uwagę na znaczenie szybkiej reakcji na tego typu zdarzenia, zgłaszanie naruszeń ochrony danych oraz podejmowanie działań edukacyjnych zwiększających świadomość zagrożeń, wynikających z rozwoju nowych technologii.

W swoim wystąpieniu Natalia Misiuk wyjaśniła, dlaczego rozmowa z dziećmi i młodzieżą o depfakeach ma kluczowe znaczenie dla ich bezpieczeństwa w sieci. Wskazała przy tym na tzw. „filtr decyzyjny” przedstawiony w poradniku „Wizerunek dziecka w Internecie - publikować czy nie?”, który może wspierać podejmowanie codziennych decyzji dotyczących udostępniania treści w interencie. Poradnik ten został przygotowany przez Urząd Ochrony Danych Osobowych we współpracy z Fundacją Orange i zawiera praktyczne wskazówki dotyczące ochrony wizerunku i prywatności dzieci w sieci oraz listę pytań, które warto sobie zadać przed udostępnieniem zdjęć i filmów z udziałem najmłodszych.

Natalia Misiuk omówiła także sytuacje, w których deepfake wymyka się spod kontroli, potencjalne zagrożenia oraz konsekwencje prawne i społeczne takich działań. Istotnym elementem jej wystąpienia było dodatkowo wskazanie, jak reagować w przypadku zetknięcia się z deepfakeami, gdzie zgłaszać takie materiały oraz jakie instytucje mogą udzielić wsparcia.  

Ekspertka UODO zwróciła też uwagę na aspekt odpowiedzialnego podejścia szkół do publikowania treści z udziałem dzieci i młodzieży.

- „Pokazujemy atmosferę, sukcesy uczniów, ale nie budujmy promocji szkoły kosztem prywatności i bezpieczeństwa naszych uczniów” – zaznaczyła Natalia Misiuk.

Zwróciła uwagę, że w czasach, w których technologia pozwala na dowolne przerabianie wizerunku, najbezpieczniejsza decyzja coraz częściej nie sprowadza się jedynie do pytania, czy istnieje zgoda na przetwarzanie wizerunku, lecz do refleksji, czy dana publikacja jest rzeczywiście konieczna i czy przede wszystkim jest bezpieczna dla dziecka.

Na zakończenie swojego wystąpienia Natalia Misiuk nawiązała również do raportu NASK „Nastolatki”, którego wyniki wskazują na niską świadomość młodzieży i dorosłych w zakresie bezpieczeństwa cyfrowego oraz ochrony danych osobowych, co dodatkowo uzasadnia potrzebę prowadzenia edukacji i rozmów na temat odpowiedzialnego korzystania z technologii.

Nagranie to jest dostępne dla uczestników programu edukacyjnego „Twoje dane – Twoja sprawa” na specjalnej platformie poświęconej programowi.

Deepfake – poważny problem

Temat deepfakeów był również jednym z ważnych wątków poruszanych podczas Kongresu Ochrony Danych Osobowych i Nowych Technologii. Zagadnienie to omawiano między innymi w ramach paneli poświęconych wyzwaniom prawnym, społecznym i technologicznym, a moderatorem jednego z nich był Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych Mirosław Wróblewski.

Problematyka deepfakeów, dezinformacji oraz ochrony danych osobowych w kontekście nowych technologii stanowi jeden z istotniejszych obszarów zainteresowań Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Zagadnienia te należą do kluczowych priorytetów UODO, na które kładziony jest wyraźny nacisk zarówno w działaniach edukacyjnych, jak i w debacie publicznej, w szczególności w odniesieniu do bezpieczeństwa dzieci i młodzieży w środowisku cyfrowym.

Prezes UODO wielokrotnie podkreślał znaczenie skutecznej ochrony danych i prywatności w kontekście technologii deepfake. Podczas posiedzenia Sejmowej Komisji ds. Dzieci i Młodzieży, wskazywał na potrzebę dostosowania prawa do specyfiki treści generowanych przez sztuczną inteligencję oraz większej ochrony małoletnich przed nadużyciami cyfrowymi.

Więcej szczegółowych informacji na temat zagrożeń związanych z depfakeami oraz działań podejmowanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych można znaleźć w komunikatach publikowanych na stronie UODO:

• Należy ponownie podjąć prace nad przepisami wdrażającymi, aby chronić obywateli przed deepfake’ami
• Prezes UODO na sejmowej Komisji ds. Dzieci i Młodzieży zdefiniował problem technologii deepfake
• Prokuratura ponownie zajmie się sprawą wygenerowania i upubliczniania nagiego zdjęcia uczennicy
• Prezes UODO interweniuje u Prokuratora Generalnego w sprawie wygenerowania nagiego zdjęcia uczennicy
• Uczniowie podstawówki wygenerowali zdjęcie nagiej koleżanki. Prezes UODO zawiadamia policję